مفهوم ISO

ISO (ایزو) چیست؟

به زبان ساده ISO (ایزو) به معنای میزان حساسیت حسگر یا سنسور دوربین به میزان نور موجود در محیط است. اعداد پایین ISO به معنای کاهش حساسیت سنسور به نور بوده و برخلاف آن اعداد بزرگتر نیز با حساسیت‌های بالای نور تعبیر می‌گردد. اما در این میان آن بخشی از دوربین که این شاخصه و میزان آن را تغییر می‌دهد، حسگر است. حسگر یا همان سنسور دوربین همان عاملی است که نور محیط را به اطلاعات الکتریکی تبدیل کرده و از این رو گران‌ قیمت‌ترین بخش یک دوربین DSLR نیز به حساب می‌آید. زمانی که یک عکاس در محیطی با شرایط نوری ضعیف همانند شب یا تاریکی قرار می‌گیرد از آن جایی که میزان نور محیط بسیار کم است در نتیجه یکی از راه‌های افزایش نوردهی در تصاویر افزایش میزان حساسیت سنسور یا همان ISO است. البته این موضوع اکثرا زمانی کاملا ضروری است که از فلاش دوربین استفاده نشود. البته بهتر است بدانید که افزایش میزان حساسیت حسگر یا ISO باعث ایجاد نویز تصویر یا همان دانه‌دار شدن عکس‌ها خواهد شد. در واقع در کنار یک مزیت، می‌بایست هزینه‌ای این چنینی را نیز بپردازید.

همان طور که در تصاویر بالا مشاهده می‌کنید، تفاوت بسیار آشکار است. در تصویر سمت راست که از میزان ایزو ۳۲۰۰ استفاده شده است شاهد افزایش میزان نویز تصویر هستیم. اما این در حالی است که در تصویر سمت چپ به دلیل انتخاب درست میزان ایزو که برابر با ۲۰۰ واحد است، تقریبا نویز خاصی در آن دیده نمی‌شود.

هر دوربینی دارای حداقل میزان حساسیت سنسور یا Base ISO است که باعث می‌شود تصاویر با حداقل میزان نویز تصویر و البته حداکثر میزان کیفیت پدید آیند. برای مثال دوربین‌ D5300 شرکت نیکون دارای حداقل میزان ایزو ۱۰۰ است که در صورت انتخاب آن تصاویر با بالاترین کیفیت ممکن (کمترین میزان نویز تصویر) پدید خواهند آمد. البته بهتر است بدانید که این میزان از ایزو را معمولا نمی‌توانید در حالت عادی استفاده کنید. در حقیقت هنگامی که در مود خودکار عکاسی می‌کنید این میزان کمتر توسط پردازشگر دوربین انتخاب می‌شود زیرا باعث کاهش نوردهی نهایی تصویر خواهد شد. هر چند در حالت دستی می‌توانید آن را انتخاب نماید. البته می‌بایست به منظور جبران میزان نوردهی اعدد مربوط به دو شاخصه دیگر را نیز به بهترین شکل ممکن انتخاب کنید تا از این رو نوردهی عکس‌ها جبران گردد.

اگر یک دوربین DSLR را در دست نگه داشته و بر روی یکی از حالت‌های دستی آن قرار بگیرید می‌توانید حساسیت‌های مختلف را مشاهده نمایید. اعداد مربوط به حساسیت‌ها معمولا با فاصله خاصی با یکدیگر قرار داشته و از این رو نیاز به زحمت کشیدن جهت تنظیم حساسیت بر روی عدد خاصی نیست. برای مثال ممکن است در یک دوربین در بخش ایزو به ترتیب اعداد 100, 200, 400, 800, 1600, 3200, 6400 را مشاهده کنید. اما نکته مهم در این بخش مربوط به این موضوع می‌شود که میزان حساسیت در ایزو ۲۰۰ دو برابر ایزو ۱۰۰ است. به همین صورت با انتخاب ایزو ۴۰۰، میزان حساسیت سنسور به نور نسبت به ایزو ۱۰۰ به میزان چهار برابر افزایش خواهد یافت. در نتیجه در ایزو ۱۶۰۰ میزان حساسیت سنسور در این دوربین نسبت به نور محیط ۱۶ برابر حداقل میزان ایزو آن خواهد بود. اما ایزو ۱۶۰۰ یا همان ۱۶ برابر حساسیت بیشتر سنسور به نور به چه معنا است؟ این مورد به آن معنا است که اگر برای ثبت یک عکس با ایزو ۱۰۰، سرعت شاتر یک ثانیه مناسب باشد، زمانی که ایزو ۱۶۰۰ را انتخاب می‌کنید، ۱۶ بار زمان، به منظور ثبت آن عکس در شرایط یکسان کاهش خواهد یافت. به جهت درک بیشتر این موضوع می‌توانید به بخش زیر توجه نمایید:

ایزو 100 – ۱ ثانیه
ایزو 200 – ۱/۲ ثانیه
ایزو 400 – ۱/۴ ثانیه
ایزو 800 – ۱/۸ ثانیه
ایزو 1600 – ۱/۱۶ ثانیه
ایزو 3200 – ۱/۳۲ ثانیه

با توجه به مثال بالا اگر دوربین شما به منظور ثبت یک عکس در شرایط خاص به یک ثانیه نیاز داشته باشد و آن تصویر را با ایزو ۱۰۰ ثبت کند، در صورت ثابت ماندن نسبت کانونی، اگر در همین شرایط نوری دوربین بخواهد با ایزو ۸۰۰ عکس بگیرد می‌بایست سرعت شاتر بر روی 1/8 ثانیه یا همان ۱۲۵ میلی ثانیه تنظیم شود تا همان نوردهی دوباره تگرار شود. البته بهتر است بدانید که این دو حالت از نظر ظاهر عکس نهایی می‌توانند کاملا با یکدیگر متفاوت باشند. برای مثال هنگامی که سوژه در حال حرکت باشد می‌بایست به منظور عدم ایجاد تاری در سوژه حرکت کننده از سرعت‌های شاتر سریع استفاده نمایید.

همان طور که در تصویر فوق مشاهده می کنید، عکاس این پرندگان را با سرعت شاتر بالای 1/2000 ثانیه شکار کرده است. از طرفی ایزو نیز بر روی عدد ۸۰۰ تنظیم شده بود. در حقیقت این به آن معنا است که دوربین مزبور به منظور ثبت باکیفیت چنین عکسی با شاخصه‌های مورد نظر تنها به یک دو هزارم ثانیه نیاز داشته است. اما سوال اینجاست که اگر ایزو بر روی ۱۰۰ قرار می‌گرفت چه اتفاقی می‌افتاد؟ همان طور که قبلا به آن اشاره شد، دوربین به ۸ برابر زمان بیشتر به منظور ثبت این عکس در همین شرایط نوری نیاز داشت. این میزان برابر با 1/250 ثانیه است. هر چند با این سرعت شاتر، سوژه در حال حرکت تار می‌شد. در واقع این موضوع به این دلیل رخ می‌داد که سوژه این عکس که همان پرنده در حال پرواز است سریع‌تر حرکت کرده و تصویر نهایی خراب می‌شد. در نتیجه در این گونه از تصاویر اولویت می‌بایست بر روی سرعت شاتر دوربین قرار بگیرد.

چه زمانی می‌توان از ایزوهای پایین استفاده کرد؟

همان طور که در بخش‌های پیشین به آن اشاره شد بهتر است همیشه تصاویری با ایزوهای پایین به ثبت برسد تا از میزان نویز تصاویر کاسته گردد. در حقیقت ایزوهای ۱۰۰ و ۲۰۰ از جمله بهترین‌ها به حساب خواهند آمد و در صورت ثبت تصاویر در چنین حساسیت‌هایی معمولا نویز بسیار کمی حتی در موقعیت‌های تاریکی شب دیده می‌شود. از طرفی زمانی که نور به اندازه کافی در محیط وجود دارد حتما می‌بایست از ایزوهای پایین استفاده کرد تا بیشترین میزان جزئیات منظره نگارش شده و در نهایت تصاویر باکیفیتی مورد ثبت قرار گیرند. اما گاهی نیز پیش خواهد آمد که می‌خواهید از ایزوهای پایین در موقعیت‌های شب استفاده کنید. در این حالت می‌بایست دو شاخصه دیگر آمادگی به منظور ثبت هر چه بهتر تصویر را داشته باشند. به منظور راحتی کار اگر سوژه متحرک نیست می‌توانید دوربین را بر روی سه پایه یا یک سطح صاف بدون لرزش قرار داده و سپس با کاهش ایزو، میزان سرعت شاتر را کاهش دهید تا با این ترفند میزان زمان نوردهی افزایش یابد. توجه داشته باشید که در صورت تکان خورن سوژه طی نوردهی دوربین، در نهایت حالت ghost بر روی تصاویر پدید خواهد آمد.

چه زمانی می‌بایست از ایزوهای بالا استفاده کرد؟

به طور ساده می‌توان این طور اظهار کرد زمانی می‌بایست از ایزو یا حساسیت‌های بالا استفاده کرد که نور محیط به منظور ثبت هر چه بهتر و البته سریع‌تر عکس کافی نباشد. در حقیقت زمانی که در یک محیط تاریک یا بسته قرار گرفته باشید و مایل به استفاده از فلاش نباشید، به منظور ثبت تصاویری که سوژه‌ها در آن حال حرکت باشند یا این که دوربین بر روی سه پایه یا محلی ثابت قرار نداشته باشد، بهتر است به جهت عدم کاهش سرعت شاتر از ایزوهای بالا استفاده شود. از سویی دیگر می‌توان این طور نیز اذعان داشت که زمانی شما به ایزوهای بالا نیاز دارید که می‌خواهید در یک محیط با شرایط نوری ضعیف با سرعت شاتر بالا عکاسی نمایید. البته قبل از افزایش حساسیت ایزو می‌بایست به این موضوع نیز بیندیشید که این عمل باعث افزایش میزان نویز تصویر و همچنین کاهش کیفیت نهایی تصویر شما خواهد شد. در نتیجه می‌بایست قبل از ثبت عکس تصمیم نهایی خود را بگیرید.

در بسیاری از دوربین‌های DSLR سطح بالا و جدید، گزینه‌ای به نام Auto ISO وجود دارد که به منظور عکاسی در محیط شب یا هر گونه شرایط نوری ضعیف بسیار کارا و مفید است. ویژگی بارز این قابلیت این است که می‌توانید قبل از عکاسی در بخش تنظیمات، سقفی را برای افزایش ایزو انتخاب نمایید. در نتیجه زمانی که نور محیط کاهش یافته و ایزو نیز به صورت خودکار افزایش می‌یابد، میزان حساسیت سنسور از میزان انتخاب شده بالاتر نخواهد رفت. پیشنهاد ما این است که به منظور محدود سازی ایزو، بهتر است سقف این شاخصه را بر روی ۸۰۰ واحد قرار دهید.

اگر پیشنهاد دیگری در این زمینه دارید حتما آن را در بخش نظرات با ما نیز در میان بگذارید؛ از طرفی به این موضوع نیز توجه داشته باشید که نکات ذکر شده در مورد ایزو در بخش بالا در سطح مبتدی و ساده می‌باشند. در حقیقت موارد ذکر شده را حتی می‌توان برای دوربین‌های آنالوگ نیز تعمیم داد. در مورد دوربین‌های دیجیتال، مباحث مربوط به ایزو و حساسیت‌های سنسور می‌توان بسیار پیچیده باشد. برای مثال استاندارد 12232:2006 مربوط به مبحث ایزو که در مورد نحوه تعیین نوردهی و تنظیمات حساسیت سنسور در مدل‌های مختلف دوربین‌های DSLR صحبت به میان می‌آورد می‌تواند از جمله این موارد باشد.

منبع: تک نیوز